İlk derece mahkemesi kararlarının eksik tahkikat veya gerekçesizlik nedeniyle istinaf mahkemesince kaldırılması meselesi

Abstract

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.a.6. maddesindeki düzenlemeye göre, ilk derece mahkemesince, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması halinde, istinaf mahkemesince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilir. Bu yasal düzenleme, HMK ile getirilen dar (sınırlı) istinaf sisteminin doğal bir sonucudur. Kanun koyucu, bu düzenleme ile ilk derece yargılamasının formalite haline gelmesini önlemeyi amaçlamıştır. Bu madde, iki dereceli yargılama sisteminin güvencesidir. Bu nedenle kanun maddesinin, amacı doğrultusunda yorumlanması gerekir. İlk derece mahkemesinin şeklen bazı delilleri topladığı, ancak esasa dair önemli taraf delillerini toplamadan ve maddi vakıaları tam olarak aydınlatmadan karar verdiği durumlarda bu maddenin uygulanması gerekir. Ancak, istinaf mahkemesi bu yetkisini kullanırken, davanın esasına dair değerlendirme yapmaktan özenle kaçınmalıdır.