Aksolotl ve fare arka kök ganglionlarının rejenerasyon kapasitelerinin karşılaştırılması - Server Sezer, Ayşe (İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2020)
Aksolotl semender aile üyesi, rejenerasyon araştırmaları için çok değerli bir model hayvandır. Kopan ekstremitelerini tekrar büyütebilen aksolotl hem periferik hem de merkezi sinir sistemini başarıyla ve eksiksiz bir şekilde yeniler. Aksolotlda periferik sinirlerin rejenerasyonu da memelilere göre çok daha başarılıdır ve hatta ekstremite rejenerasyonu bunun gerçekleşmesine bağlıdır. Bu hayvanlarda sinir rejenerasyonunu daha başarılı kılan, sistemik faktörler olabileceği gibi nöronların intrinsik kapasiteleri de memelilerden farklı olabilir. Diğer taraftan aksolotlun biyolojik olarak embriyonik dönem özellikleri koruyarak yetişkinliğe ulaşması sinir rejenerasyon başarısının altındaki sebep olabilir. Bu gerçeklerden yola çıkarak, bu tez çalışmasında aksolotl duyu nöronu akson rejenerasyon kapasitesinin yetişkin ve embriyonik fare ile karşılaştırılması yapılmıştır. Fare nöron kültürleri için yayınlanmış standart bir protokol izlenmiş, aksolotl arka kök ganglion (AKG) nöron protokolü ise bu tez çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Aksolotl ve yetişkin ve embriyonik fare AKG nöronları kültürün 24-48. saatleri arasında gövde ve akson büyüme konisi hareketleri, akson uzama ve geri çekme miktarları ve dallanma sayılarını analiz etmek amacıyla görüntülenmiştir. Görüntüler zaman aralıklı aydınlık alan mikroskobisi ile 10 dakika aralıklarla kaydedilmiştir. Sonuç olarak aksolotl AKG nöronlarının bireysel nöron rejenerasyon kapasitesinin yetişkin fare ve embriyonik farenin nöronlarına kıyasla daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Embriyonik fare AKG nöronlarının rejenerasyon kapasitesinin ise, yetişkin fare AKG nöronlarına kıyasla aksolotl AKG nöronlarının kapasitesine daha yakın olduğu bulunmuştur.

The axolotl salamander family member is an invaluable model animal for regeneration research. The axolotl, which can regrow the severed extremities, successfully and completely regenerates both the peripheral and central nervous systems. Regeneration of peripheral nerves in the axolotl is also much more successful than in mammals, and even limb regeneration depends on this. While there may be systemic factors that make nerve regeneration more successful in these animals, the intrinsic capacities of neurons may also be different from mammals. On the other hand, retention of the embryonic characteristics in axolotl may underlie the nerve regeneration success. Based on these facts, in this thesis, the axon regeneration capacity of the axolotl sensory neuron was compared with the adult and embryonic mice. A published standard protocol was followed for mouse neuron cultures while the axolotl dorsal root ganglion (DRG) neuron protocol was developed within the scope of this thesis study. Axolotl, adult and embryonic mouse cultures were continously imaged between 24-48th hours to quantify and analyse cell soma and axon movements, axon elongation and retraction distances and branching numbers. Images were recorded at 10-minute intervals with time-lapse brightfield microscopy. As a result, it was observed that the individual neuron regeneration capacity of axolotl DRG neurons was higher compared to the neurons of adult and embryonic mouse. The regeneration capacity of embryonic mouse DRG neurons was found to be closer to the capacity of axolotl DRG neurons compared to adult mouse DRG neurons.
Comparison of regeneration capacities of axolotl and mouse dorsal root ganglions
Keywords: Arka Kök Ganglion Nöronu; Aksololt; Fare; Periferik Sinir Rejenerasyonu; Rejenerasyon